Wat een operatiekamer je leert over High Care Zones

Ik gebruik in trainingen weleens het volgende beeld.

Een patiënt ligt op de operatietafel, de chirurg is bezig met een openhartoperatie, en halverwege gaat de deur open.

Er komt een monteur binnen die zegt dat hij even een lamp moet vervangen. Hij zet een ladder naast de tafel, boort een gat in het plafond, kit de bevestiging af, veegt het stof op en loopt weer weg.

Ik gebruik dat beeld niet omdat het zo treffend is, maar omdat ik zelf jarenlang moeite had om uit te leggen wat er nu eigenlijk mis is met "even snel" een High Care ruimte binnenlopen.

Ik kon vertellen dat het niet mocht. Ik kon de hygiëneregels erbij pakken. Maar ik merkte dat mensen dan knikten en verder gingen, en dat het de volgende week weer gebeurde.

Waarom dat beeld wel werkt

Wat er in die operatiekamer misgaat, heeft weinig te maken met steriliteit of met een protocol. Het gaat erom dat de patiënt op dat moment volledig afhankelijk is van zijn omgeving.

Hij ligt open, zijn afweer is uitgeschakeld door de ingreep zelf, en wat er binnenkomt komt binnen. Er is niets meer wat het tegenhoudt.

Dat is wat ons ongemakkelijk maakt bij dat beeld, en niet het feit dat er iemand zonder toestemming naar binnen liep.

Vervang de patiënt door een open product

Kijk daarna nog eens naar wat er in food fabrieken gebeurt. Een sensor die tijdens productie wordt vervangen. Een kitnaad die wordt bijgewerkt. Een pallet die er tijdelijk wordt neergezet. Een deur die openblijft omdat iemand met een kar door moet.

Nu wil ik voorzichtig zijn, want ik geloof niet dat wij dat normaal vinden. Vraag het aan een willekeurige QA-manager en je krijgt hetzelfde antwoord: dit hoort niet.

We weten het allemaal. En toch gebeurt het, ook in bedrijven waar de hygiënecultuur op orde is en waar mensen hun werk serieus nemen.

Wat ik denk dat er gebeurt, is dat het nooit als besluit wordt ervaren. De lijn staat stil, de sensor moet eruit, er staat een monteur klaar en er is druk om weer te gaan draaien.

In die situatie is er geen moment waarop iemand zegt: we gaan nu tijdens de operatie de zaal in. Er is alleen een reeks handelingen die stuk voor stuk logisch zijn. De beslissing valt zonder dat iemand merkt dat er een beslissing valt.

Dat verklaart voor mij ook waarom er met meer regels zo weinig verandert. De regels waren er al.

Wat High Care eigenlijk is

Sinds ik het zo bekijk, ben ik High Care anders gaan omschrijven voor mezelf.

High Care is geen schone ruimte, maar een ruimte waarin het product tijdelijk volledig afhankelijk is van zijn omgeving.

Dat volgt eigenlijk gewoon uit de criteria: het product is blootgesteld, het is gevoelig, en er komt geen eliminatiestap meer. Geen verhitting, geen pasteurisatie, geen afdoding. Wat er binnenkomt, gaat er niet meer uit.

Dat klinkt als een detail, maar het verandert wel waar je aan denkt. Zie je High Care als een schone ruimte, dan ga je nadenken over reiniging, kleding en hygiëneregels.

Zie je het als een ruimte waarin het product afhankelijk is, dan komt er een andere vraag op: wie moet hier eigenlijk naar binnen, en waarom.

Die vraag beantwoord je niet met een procedure. Die beantwoord je in het ontwerp, jaren eerder, wanneer iemand besluit waar de schakelkast hangt en of de aandrijving aan de binnen- of buitenkant zit.

Meestal is dat iemand die nooit in die ruimte heeft gestaan en die er ook geen enkele reden toe had om er lang over na te denken.

De monteur met de ladder is in dat verhaal niet de hoofdrolspeler. De lamp boven de operatietafel is dat.